‘Gewoon zwart’ zijn

305630_3048778614259_1555153810_n

 

Tussen alle ‘wij’ en ‘zij’ discussies voel ik me de laatste tijd vaak ontheemd in Nederland. De heersende algemene opvatting schijnt te zijn dat het uitgangspunt voor omgang met elkaar is dat er mensen ‘van hier’ zijn (en die zijn wit) en mensen die ‘niet van hier’ zijn. Dat zijn allochtonen, die zijn zwart. Autochtoon is gelijk aan wit en allochtoon is gelijk aan zwart. Ook de mensen die tegen racisme zijn en daarvoor in de bres springen, doen dat toch vanuit het onderscheid tussen ‘wij’ en ‘zij’. Er worden dan ‘gelijke kansen’ gecreëerd voor ‘hen’ (ik dus in dit geval). En dat is precies waar de schoen wringt: het feit dat we eerst (op basis van de huidskleur) bepaald hebben dat er verschillende soorten Nederlanders zijn en dat we daarnaar handelen. Zelfs met alle goede bedoelingen van de wereld. Er wordt eerst afstand gecreëerd door te classificeren en vervolgens vinden we het gek dat er geen integratie plaatsvindt. Toen ik op Curaçao als kind leerde over de ‘hokjescultuur’ in Nederland, dacht ik altijd te weten wat er bedoeld werd. Maar ik begin nu pas echt goed te beseffen hoe diep dat in de aard van ‘de autochtone Nederlander’ geworteld is en het maakt me soms verdrietig.

Vandaag kwam ik deze klassenfoto tegen van mijn derde klas op de basisschool. Geen privéschool, geen International School, gewoon een openbare basisschool. Als ik het in de Nederlandse hokjes zou moeten indelen, dan zaten er in mijn klas dus Negers, Portugezen, Hindoestanen, Arabieren, Indianen, Chinezen, Joden, blanke ‘autochtone Nederlanders’ (waarvan de meeste overigens op Curaçao geboren zijn!) en dan nog een heleboel bruine mensen die niet in een van de hokjes passen, waaronder ik. Hier in Nederland zouden die ‘gewoon zwart’ zijn. Allochtonen in elk geval, verder maakt het eigenlijk niet zoveel uit wie ze zijn.

In mijn klas bestond dat sentiment, dat uitgangspunt, die blijkbaar zeer normale Nederlandse opvatting, überhaupt niet. Er was geen Hindoestaan of Portugees of Arabier, er waren Karuna en Marianella en Farid. Ik wist van iedereen de voornaam en de achternaam en die ken ik tot de dag van vandaag nog steeds. Ik wist waar ze woonden en ik ben bij allemaal weleens thuis geweest. Ik ken van allemaal de ouders en heb mij in al die huizen altijd thuis gevoeld. Ik heb met een aantal van mijn klasgenootjes ook nog op de middelbare school gezeten en samen werden wij volwassen. Samen! Ik ben op Marianella’s Eerste Heilige Communie geweest, bij Karuna op haar quinceañera en op Roderick’s Bar Mitzvah. En dat waren allemaal gewoon feestjes. Leuke feestjes, thuis bij lieve ouders. Op geen enkel moment stond ik stil bij het feit dat er een Joods was, een Katholiek en een Hindu.

Ik ben op Curaçao geboren, mijn vader ook en mijn moeder in Suriname. Mijn vader’s vader is Surinamer, van Joods Portugeze en inheems indiaanse origine. Mijn vader’s moeder was half Chinees en half creools van West-Afrikaanse en Friese afkomst. Aan mijn moeder’s kant kwam mijn oma uit Yogyakarta op Java in Indonesië en mijn opa uit Suriname, ergens ver waarschijnlijk nog van Schotse afkomst. Ik ben opgegroeid op Curaçao tussen de mensen op deze foto. Ik heb in Nederland gestudeerd, in Mexico stagegelopen en voor Holland America Line vier jaar lang over de hele wereld gevaren en gewerkt met mensen uit zeker twintig verschillende landen. Dus als ik hier in Nederland per se in een hokje moet, dan zullen ze toch echt eerst een apart nieuw hokje voor mij moeten maken. Het moge in elk geval duidelijk zijn dat ik niet ‘gewoon zwart’ ben.

Join the Conversation

3 Comments

  1. Jairo, dit is niet iets Nederlands, het is een internationaal fenomeen. Ik ben van een Nederlandse vader (Portugeze Joden) en een Curaçaose moeder (een Frans/Duitse familie die al vanaf 1710 op Curaçao woont). Ik spreek vloeiend Papiamento, eet cadushi en jambo en heb het grootste gedeelte van mijn leven op Curaçao gewoon. Echter ik ben blank en blijf dus altijd de makamba. Niet dat dit altijd negatief is, in veel gevallen zelfs positief bedoel. Daarom zeg het is een algemeen probleem. Een Curaçaose kennis van mij, van Dominicaanse afkom, zei mij ooit. Aki na Hollanda, Antillanonan ta jamami yui di Korsow, na Korsow nan tabata jamami kora! Dus het is niet alleen zwart/wit denken 🙂

  2. Jairo… Je hebt het heel mooi verwoord. Ikzelf ben yui Korsou in hart en nieren. Mijn moeder is zogezegd een makamba puru puru. Mijn vader half Venezolaans. En omdat ik opgegroeid ben onder mijn landgenoten is het nog moeilijker mij in een hokje te plaatsen. Mijn uiterlijk is namelijk super Hollands, dus in NL zal ik door het leven kunnen als een Nederlander (met uitzondering van mijn karakter dat gevormd is op Curacao) en toch voelde ik me daar gast en werd vaak ook zo behandeld. Terug op mijn dushi Korsou voel ik me weer thuis, maar voor de locals ben ik een import geval. Het is allemaal erg moeilijk. Mijn kids zijn halfbloedjes uit Antilliaanse ouders, geboren in Rotterdam. Zij integreren blijkbaar makkelijker dan ik na mijn remigratie en hun afkomst maakt niet meer uit. Ik hoop echt van harte dat over 100 jaar IEDEREEN een halfbloedje is, want dan zijn we van het gezeik af! Dan is eindelijk iedereen gelijk, ongeacht je kleur of afkomst…

  3. Ik ben geboren in Nederland uit een Europees Nederlandse vader en een Curaçaose moeder en dit verhaal is zo herkenbaar. Ik heb met dit bijltje al jaren te hakken gehad maar ben er inmiddels overheen gestapt. In de loop der jaren heb ik mij steeds meer verdiept in deze intrigerende kwesties. En ben er achter gekomen dat het allemaal wat complexer in elkaar zit dan op het eerste oog zichtbaar.

    Als men iets verder terug gaat dan de gebruikelijke 2 tot 3 generaties, hebben Europese Nederlanders namelijk grotendeels zelf ook een afkomst van elders. In Europa, waaronder Nederland, is er sprake geweest van grote migratiestromen tussen diverse gebieden in Europa. Vooral in de 17e eeuw heeft Nederland hiervan zelfs geprofiteerd.

    http://www.geschiedenisbeleven.nl/immigratie-de-17e-eeuw-een-succesverhaal/

    De vraag ging bij mij rijzen, wat maakt je nou een “echte” Nederlander?
    Bij statistische cijfers wil men vaak tot in detail alles indelen maar het huidige sentiment wordt vaak opgeklopt door populistische partijen en personen en de media in beide werelddelen (Europa en het Caribische deel), waarbij emoties worden opgewekt om de stem van de kiezer te winnen of de inkomsten te verhogen.

    Het Nederlandse “hokjes denken” is in Nederland helemaal uitgekristalliseerd. Maar uit eigen ervaring weet ik dat men ook op Curaçao er wat van kan, waar ik soms door eigen familie als geintje “Makamba” wordt genoemd. Ondanks de grappig bedoelde uitspraak schuilt er toch een kern van waarheid in de denkwijze.

    Een ander voorbeeld is hoe er op de eilanden bijvoorbeeld een Chinees genoemd wordt.
    Hoe vaak hoor je niet “Chino” (Papiamentu/Papiamento) of “Chinee” (English).
    Misschien onschuldig bedoeld maar laten we dit nu eens vergelijken hoe het overkomt als we in Europa op onze huidskleur of afkomst worden aangesproken.

    Vaak wordt er op de eilanden niet gezien hoe “Nederlands” men zelf is. Inmiddels al ruim twee jaar woonachtig in het Caribisch gebied, verbaasd het mij dan soms hoe er gedacht wordt op de eilanden over het Europese deel van het koninkrijk en met welke verhalen men aankomt zetten gebaseerd op emotie en van horen zeggen.

    Objectief gekeken (want gezien mijn roots zou ik geen kant kunnen kiezen) vergelijk ik dan mijn ervaringen weer met mijn tijd in Europa en kom tot de conclusie dat “Europese” Nederlanders en “Caribische” Nederlanders vaak dezelfde “Nederlandse” karakteristieke eigenschappen hebben.
    Het is natuurlijk maar net van welke kant je bekijkt.

    Feit blijft dat er onder “Nederlanders” verschillen onderling zijn. Een Fries verschilt zoveel van iemand uit Limburg, waar in dat gebiedsdeel van Nederland iemand uit het westen ook een “Hollander” wordt genoemd! Zoals er verschillen zijn tussen bewoners uit diverse provincies, zo zijn er ook weer verschillen tussen Friezen, Hollanders, Zeeuwen, Limburgers etc. en Arubanen. Bonairianen, Curaçaoënaars, St. Maartenaars, Statianen en Sabanen. En onderling verschillende die ook weer.
    Allen gebonden door het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, zijn we dan ook
    ÉÉN koninkrijk met diverse landen en gebiedsdelen met ÉÉN paspoort.
    En dat maakt ons koninkrijk uniek in de wereld.

    In mijn zoektocht naar de “echte” Nederlander ben ik tot de volgende conclusie gekomen

    Hoe er waar dan ook in hokjes gedacht mag worden, uitspraken gedaan worden, je geadoreerd, vervloekt of onjuist bejegend wordt, het Nederlanderschap (uit welk deel dan ook) is de belangrijkste factor in mijn ogen. En dat Nederlanderschap pakt niemand mij af, in welk hokje je mij ook graag wilt plaatsen!!!

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: